Doris Maase z domu Franck

Urodzona 4 marca 1911 w Briesen / Brandenburgii — zmarła 20 września 1979 w Dorfen / Bawarii

Lekarka

Kobiecy obóz koncentracyjny Lichtenburg, następnie Ravensbrück: maj 1939 – czerwiec 1941

Doris Maase, 1974, Fotoalbum Rosa Jochmann, DÖW Wien
Doris Maase, 1974, Fotoalbum Rosa Jochmann, DÖW Wien

Urodzona 4 marca 1911 roku w Briesen (Brandenburgia), Doris Maase rozpoczęła studia medyczne w 1929 roku. Na Uniwersytecie w Berlinie działała w „Czerwonej Grupie Studenckiej” i w 1933 roku została usunięta z uczelni. Następnie kontynuowała studia w Bazylei i w 1934 roku uzyskała stopień doktora. W tym samym roku poślubiła inżyniera Klausa Maase. Wspólnie przeprowadzili się do Düsseldorfu.

Z powodu wspierania nielegalnej Komunistycznej Partii Niemiec (KPD) Klaus i Doris Maase zostali aresztowani w 1935 roku, a we wrześniu 1936 roku Doris została skazana na trzy lata ciężkiego więzienia w Ziegenhain.

Po odbyciu kary Doris Maase nie została zwolniona, lecz umieszczona w tzw. „areszcie ochronnym” w kobiecym obozie koncentracyjnym Lichtenburg. Początkowo pracowała jako pielęgniarka-więźniarka, a od 1939 roku jako lekarka-więźniarka, pomagając wielu współwięźniarkom dzięki zaświadczeniom lekarskim i lekarstwom. Po likwidacji obozu w Lichtenburgu w maju 1939 roku została — podobnie jak wiele innych kobiet — przeniesiona do Ravensbrück. Tam również pracowała jako lekarka-więźniarka aż do zwolnienia z obozu w czerwcu 1941 roku.

Rosa Jochmann, członkini SPÖ i od 1940 roku także więźniarka Ravensbrück, później uhonorowała ją za pomoc chorym, nazywając ją „aniołem stróżem obozu”.

Córka żydowskiego lekarza i jego „aryjskiej” żony zawdzięczała swoje zwolnienie z obozu matce. Stara przyjaciółka, zamężna z oficerem SS ze sztabu Himmlera, była jej winna przysługę i dzięki swoim kontaktom doprowadziła do jej uwolnienia. Po odzyskaniu wolności, jednak z obowiązkiem regularnego meldowania się władzom, pracowała jako asystentka lekarska. Klaus Maase został natomiast uwolniony dopiero w 1945 roku. W Buchenwaldzie SS obiecało mu wolność, jeśli rozwiedzie się ze swoją „półżydowską” żoną. Nie zgodził się na to z miłości oraz z obawy, że zostałaby ponownie aresztowana i deportowana do Auschwitz.

Po wyzwoleniu w 1945 roku otworzyła własną praktykę lekarską w Düsseldorfie. Należała do byłych więźniarek Ravensbrück, których zeznania przyczyniły się do skazania czołowych funkcjonariuszy SS odpowiedzialnych za obóz. Pomagała także innym ocalałym z obozów, sporządzając medyczne opinie niezbędne do uzyskania odszkodowań. W połowie lat 60. musiała z powodu złego stanu zdrowia zamknąć swoją praktykę.

Podobnie jak wszystkie jej towarzyszki z Republiki Federalnej Niemiec była świadkiem amnestii dla byłych członków i funkcjonariuszy narodowego socjalizmu oraz ich ponownej integracji w strukturach państwa i społeczeństwa. Równocześnie obserwowała, jak w RFN po jej powstaniu antykomunizm został szybko zakotwiczony w polityce i prawie.

Pomimo pracy zawodowej i obowiązków rodzinnych związanych z wychowaniem dwojga dzieci (urodzonych w 1946 i 1948 roku) nadal angażowała się na rzecz pokoju i demokracji. W latach 1948–1956 była radną miejską z ramienia KPD i szczególnie działała na rzecz biedniejszych mieszkańców miasta. Była także przewodniczącą „Wspólnoty Roboczej Kobiet Demokratycznych” w Düsseldorfie oraz członkinią Związku Prześladowanych przez Reżim Nazistowski (VVN).

Po zdelegalizowaniu KPD w sierpniu 1956 roku kandydowała jako niezależna bezpartyjna kandydatka do parlamentu krajowego Nadrenii Północnej-Westfalii. Została następnie skazana na pięć lat pozbawienia wolności w zawieszeniu za działalność uznaną za kontynuowanie celów politycznych zakazanej KPD.

Wpłynęło to także na jej sytuację osobistą. Przyznane jej odszkodowania za lata więzienia i szkody zdrowotne zostały cofnięte na podstawie federalnej ustawy odszkodowawczej (BEG) z powodu jej działalności politycznej.

Jej odwołania od decyzji administracyjnych były wielokrotnie odrzucane, a procesy sądowe trwały przez dziesięciolecia, aż do końca lat siedemdziesiątych.

Dążenie do zachowania solidarności między ocalałymi oraz pamięci o zmarłych z Ravensbrück stanowiło ważną część jej życia. Przy okazji otwarcia miejsca pamięci Ravensbrück w 1959 roku Doris Maase i Luise Mauer opublikowały apel o udział w uroczystościach. W 1966 roku była jedną z założycielek „Lagerarbeitsgemeinschaft Ravensbrück” w RFN, później została jej przewodniczącą i reprezentowała byłe więźniarki Ravensbrück z RFN w Międzynarodowym Komitecie Ravensbrück.

Doris Maase zmarła 20 września 1979 roku. Nie doczekała ostatecznego, korzystnego dla niej zakończenia sporów sądowych.

(Henning Fischer „Überlebende und Akteurinnen. Die Frauen der Lagergemeinschaften Ravensbrück: Biographische Erfahrung und politisches Handeln, 1945 bis 1989; UVK Verlagsgesellschaft mbH, Konstanz, ISBN 978-3-86764-772-4)